SEO ve GEO Sözlüğü
Arama motoru optimizasyonundan yapay zekâ aramalarına kadar dijital pazarlamada en sık karşılaşılan 86 terimi, 1997’den bu yana edindiğimiz deneyimle sade bir dille açıkladık.
- A’dan Z’ye
Dijital Pazarlamanın Ortak Dili
Bir terimi aramak için yazmaya başlayın ya da harflerden birine dokunun.
AI Overviews (Yapay Zekâ Özetleri)
Google’ın arama sonuçlarının en üstünde, birden fazla kaynaktan derleyip yapay zekâ ile ürettiği özet yanıt alanı. Kaynak olarak gösterilmek, GEO çalışmalarının temel hedeflerinden biridir.
Algoritma Güncellemesi
Arama motorunun sayfaları sıralama biçiminde yaptığı değişiklik. Büyük “core update”ler sıralamaları ciddi biçimde etkileyebilir; kalıcı çözüm kaliteli içerik ve sağlam teknik altyapıdır.
Alt Metin (Alt Text)
Görselin ne gösterdiğini anlatan kısa açıklama. Ekran okuyucular ve arama motorları görseli bu metinle anlar; görsel aramalarda görünürlüğü de artırır.
Anahtar Kelime
Kullanıcıların arama motoruna yazdığı kelime ya da kelime grubu. İçerik, kullanıcının bu aramayla neyi amaçladığına cevap verecek şekilde planlanır.
Anahtar Kelime Yoğunluğu
Bir kelimenin metin içinde ne sıklıkla geçtiği. Günümüzde belirli bir oran hedeflemek yerine konuyu doğal ve kapsamlı anlatmak daha değerlidir.
Arama Hacmi
Bir anahtar kelimenin belirli bir dönemde (genellikle aylık) ortalama kaç kez arandığı. Hedef kelime seçerken rekabet ve niyetle birlikte değerlendirilir.
Atıf (Citation)
Yapay zekâ yanıtlarında bilginin alındığı kaynağın bağlantıyla gösterilmesi. GEO’da başarı, markanızın bu kaynaklar arasında yer almasıyla ölçülür.
Backlink (Geri Bağlantı)
Başka bir siteden sizin sitenize verilen bağlantı. Güvenilir ve konuyla ilgili sitelerden gelen bağlantılar, sitenizin otoritesini güçlendiren önemli sinyallerdendir.
Bağlantı Metni (Anchor Text)
Tıklanabilir bağlantının görünen metni. Hedef sayfanın konusunu anlatan doğal bağlantı metinleri hem kullanıcıya hem arama motoruna yol gösterir.
Bilgi Paneli (Knowledge Panel)
Marka, kişi ya da kurum aramalarında sağda çıkan; logo, açıklama, sosyal hesaplar ve temel bilgileri gösteren kutu.
Breadcrumb (İçerik Yolu)
Sayfanın site içindeki yerini gösteren “Anasayfa › Kategori › Sayfa” biçimindeki yol. Gezinmeyi kolaylaştırır ve arama sonuçlarında zengin görünüm sağlayabilir.
Canonical Etiketi
Birbirine çok benzeyen sayfalardan hangisinin asıl sürüm olduğunu arama motoruna bildiren etiket. Kopya içerik sorunlarının önüne geçer.
Cloaking
Arama motoruna ve kullanıcıya farklı içerik gösterme hilesi. Google yönergelerine aykırıdır ve ciddi cezalara yol açar.
CLS (Cumulative Layout Shift)
Sayfa yüklenirken öğelerin beklenmedik şekilde kayma miktarı. 0,1’in altı iyi kabul edilir; görsellere boyut vermek en etkili çözümdür.
Core Web Vitals
Google’ın sayfa deneyimini ölçtüğü üç temel metrik: yüklenme hızı (LCP), etkileşime yanıt süresi (INP) ve görsel kayma (CLS).
CTR (Tıklama Oranı)
Arama sonuçlarında görünen bağlantınızın kaç kez gösterildiğine karşılık kaç kez tıklandığı. Etkili başlık ve açıklamalar CTR’yi doğrudan yükseltir.
Çok Dilli SEO
Aynı sitenin farklı dil ve ülke sürümlerinin doğru kitleye gösterilmesi için yapılan çalışmalar; hreflang etiketleri, ayrı URL yapısı ve yerelleştirilmiş içerik bunun temelidir.
Dahili Bağlantı (İç Link)
Sitenizin bir sayfasından yine kendi sitenizdeki başka bir sayfaya verilen bağlantı. Önemli sayfaları öne çıkarır ve tarama verimliliğini artırır.
Dijital PR
Haber siteleri ve sektör yayınlarında yer alarak marka bilinirliği ve kaliteli bağlantı kazanma çalışması.
Disavow
Sitenize zarar verebilecek spam bağlantıların Google tarafından dikkate alınmamasını isteme aracı. Yalnızca gerçekten gerekli durumlarda kullanılmalıdır.
Domain Otoritesi
Bir alan adının arama motorları gözündeki güç ve güvenilirliğini tahmin eden ölçüm. Çoğunlukla bağlantı profili, içerik kalitesi ve sitenin geçmişiyle şekillenir.
Dönüşüm Oranı
Ziyaretçilerin hedeflenen eylemi (satın alma, form, arama) gerçekleştirme oranı. SEO’nun ticari başarısı trafik kadar bu oranla da ölçülür.
Entity (Varlık)
Arama motorunun tanıdığı kişi, marka, yer ya da kavram. Markanızın net bir varlık olarak tanınması hem aramada hem yapay zekâ yanıtlarında görünürlüğü artırır.
Etkileşim Oranı
GA4’te en az 10 saniye süren, dönüşüm içeren ya da iki ve üzeri sayfa görüntülenen oturumların oranı.
E-E-A-T
Deneyim, Uzmanlık, Yetkinlik ve Güvenilirlik. Google’ın içerik kalitesini değerlendirirken baktığı ölçütlerin kısaltması; özellikle sağlık ve finans gibi alanlarda belirleyicidir.
Featured Snippet (Öne Çıkan Snippet)
Arama sonuçlarının en üstünde, bir sorunun yanıtını doğrudan gösteren kutu. Soruya kısa, net ve yapılandırılmış cevap veren içerikler bu alana seçilir.
GEO (Generative Engine Optimization)
ChatGPT, Gemini, Perplexity ve Google AI Overviews gibi yapay zekâ destekli arama sistemlerinde markanızın kaynak olarak gösterilmesi için yapılan optimizasyon.
Googlebot
Google’ın web sayfalarını keşfedip tarayan yazılımı. Sunucu kayıtları incelenerek sitenin nasıl tarandığı anlaşılabilir.
Google Analytics 4 (GA4)
Google’ın web sitesi ve uygulama trafiğini olay bazlı ölçen analiz aracı. Kullanıcı davranışını ve dönüşümleri anlamak için kullanılır.
Google İşletme Profili
İşletmenin Google Arama ve Haritalar’da görünen ücretsiz profili. Yorumlar, fotoğraflar ve çalışma saatleri yerel sıralamayı doğrudan etkiler.
Google Search Console
Sitenizin Google aramasındaki performansını, dizine eklenme durumunu ve teknik sorunlarını gösteren ücretsiz Google aracı.
Hemen Çıkma Oranı
Ziyaretçilerin siteye girip başka hiçbir etkileşimde bulunmadan ayrılma oranı. GA4’te bunun karşılığı “etkileşimli oturum” oranıdır.
Hreflang
Bir sayfanın hangi dil ve bölge için hazırlandığını belirten etiket. Doğru dil sürümünün doğru ülkedeki kullanıcıya gösterilmesini sağlar.
HTTPS
Site ile ziyaretçi arasındaki veriyi şifreleyen güvenli bağlantı protokolü. Güven sinyalidir ve Google tarafından sıralama etkeni olarak kullanılır.
H1 ve Başlık Etiketleri
Sayfanın başlık hiyerarşisini kuran H1–H6 etiketleri. Her sayfada tek H1 bulunması ve alt başlıkların sırayla kullanılması önerilir.
INP (Interaction to Next Paint)
Kullanıcının tıklama ya da dokunmasına sayfanın ne kadar sürede tepki verdiği. 200 milisaniyenin altı iyi kabul edilir.
İçerik Boşluğu (Content Gap)
Rakiplerin sıralandığı ama sizin henüz içerik üretmediğiniz konular. İçerik planı hazırlarken en hızlı fırsat alanıdır.
İçerik Kümesi (Topic Cluster)
Bir ana konu sayfası ve onu destekleyen alt konu içeriklerinin birbirine bağlandığı yapı. Konu otoritesi oluşturmanın en etkili yollarından biridir.
İndeksleme (Dizine Ekleme)
Arama motorunun taradığı sayfayı veritabanına kaydetmesi. Dizine eklenmeyen bir sayfa arama sonuçlarında hiç görünmez.
JavaScript SEO
JavaScript ile oluşturulan içeriğin arama motorları tarafından doğru taranıp dizine eklenmesi için yapılan çalışmalar.
Kanibalizasyon
Aynı anahtar kelime için birden fazla sayfanızın yarışması. Sıralamayı böler; sayfaları birleştirerek ya da ayrıştırarak çözülür.
Kara Şapka SEO (Black Hat)
Arama motoru kurallarını çiğneyen kısa vadeli taktikler. Kalıcı ceza riski taşır; tam tersi “beyaz şapka” yaklaşımıdır.
Kırık Bağlantı
Artık var olmayan bir sayfaya giden ve 404 hatası veren bağlantı. Kullanıcı deneyimini bozar; düzenli kontrol edilip düzeltilmesi ya da yönlendirilmesi gerekir.
Kopya İçerik
Aynı ya da çok benzer içeriğin birden fazla adreste yayınlanması. Arama motorunun hangi sayfayı göstereceğini belirsizleştirir; canonical ve yönlendirmelerle çözülür.
Kullanıcı Niyeti (Search Intent)
Bir aramanın arkasındaki asıl amaç: bilgi almak, bir siteye ulaşmak, karşılaştırmak ya da satın almak. İyi sıralanan içerik bu niyete en iyi cevap verendir.
Lazy Load (Gecikmeli Yükleme)
Görsellerin ve videoların yalnızca ekrana yaklaştıklarında yüklenmesi. Sayfa hızını artırır; ilk ekrandaki görselde kullanılmamalıdır.
LCP (Largest Contentful Paint)
Sayfadaki en büyük görsel ya da metin bloğunun ekranda görünme süresi. 2,5 saniyenin altı iyi kabul edilir.
llms.txt
Yapay zekâ modellerine sitenizin hangi içeriklerinin öne çıktığını ve nasıl okunması gerektiğini anlatan, kök dizine eklenen metin dosyası önerisi.
Long-Tail Anahtar Kelime
Daha uzun ve özel, arama hacmi düşük ama dönüşüm oranı genellikle yüksek kelime grupları. Örneğin “ankara’da kurumsal web tasarım ajansı”.
Manuel İşlem (Google Cezası)
Google ekibinin yönergelere aykırı bulduğu siteye uyguladığı yaptırım. Search Console’da bildirilir ve düzeltme sonrası yeniden inceleme istenir.
Meta Açıklama
Arama sonuçlarında başlığın altında görünen kısa sayfa özeti. Sıralamayı doğrudan etkilemez ama tıklama oranını belirgin şekilde artırır.
Meta Başlık (Title Tag)
Sayfanın arama sonuçlarında ve tarayıcı sekmesinde görünen başlığı. Sayfanın konusunu en net anlatan ve en güçlü sıralama sinyallerinden biridir.
Mobil Öncelikli İndeksleme
Google’ın sitenizi değerlendirirken masaüstü yerine mobil sürümü esas alması. Mobilde eksik olan içerik, sıralamada da eksik sayılır.
NAP Tutarlılığı
İşletme adı, adresi ve telefonunun tüm platformlarda birebir aynı yazılması. Yerel aramada güven sinyalidir.
Nofollow
Bir bağlantının arama motoru tarafından takip edilmemesi ya da güç aktarmaması istendiğinde eklenen işaret. Sponsorlu ve kullanıcı kaynaklı bağlantılarda kullanılır.
Noindex
Bir sayfanın arama sonuçlarında gösterilmemesini isteyen komut. Teşekkür sayfaları ve iç kullanım sayfaları için tercih edilir.
Off-Page SEO
Site dışında yapılan çalışmalar: kaliteli bağlantılar, marka bahisleri, dijital PR ve sosyal sinyaller.
On-Page SEO
Sayfanın kendisinde yapılan optimizasyonlar: başlıklar, içerik, iç bağlantılar, görseller, URL ve yapısal veri.
Organik Trafik
Reklam ödemeden, arama motoru sonuçlarından siteye gelen ziyaretçiler. SEO çalışmalarının başarısının temel göstergesidir.
Orphan Page (Yetim Sayfa)
Site içinden hiçbir sayfanın bağlantı vermediği sayfa. Arama motorlarınca zor bulunur; iç bağlantılarla siteye bağlanmalıdır.
People Also Ask (Diğer Kullanıcılar Şunları da Sordu)
Arama sonuçlarındaki açılır soru kutusu. İçerikte bu sorulara net yanıt vermek görünürlüğü artırır.
Programatik SEO
Bir veri kaynağından şablon kullanılarak çok sayıda benzer yapıda sayfa üretme yöntemi. Doğru kurgulandığında uzun kuyruk aramalarda büyük görünürlük sağlar.
Prompt Görünürlüğü
Kullanıcıların yapay zekâ asistanlarına sorduğu sorularda markanızın ne sıklıkla ve nasıl anıldığının takibi.
RAG (Retrieval-Augmented Generation)
Yapay zekânın yanıt üretmeden önce güncel kaynaklardan bilgi çektiği yöntem. Açık, yapılandırılmış içerik bu kaynaklarda daha kolay seçilir.
Rank Tracking (Sıra Takibi)
Hedef anahtar kelimelerde sitenizin arama sonuçlarındaki sırasının düzenli olarak izlenmesi.
Robots.txt
Arama motoru tarayıcılarına sitenin hangi bölümlerini tarayıp hangilerini taramayacaklarını söyleyen, kök dizindeki metin dosyası.
Sayfa Deneyimi
Hız, mobil uyum, güvenlik ve rahatsız edici açılır pencerelerin olmaması gibi kullanıcı deneyimi sinyallerinin toplamı.
Sayfa Hızı
Bir sayfanın yüklenip kullanılabilir hâle gelme süresi. Hem kullanıcı deneyimini hem sıralamayı hem de dönüşüm oranını doğrudan etkiler.
Schema Markup (Yapısal Veri)
Sayfadaki bilginin türünü (ürün, SSS, etkinlik, kişi vb.) arama motorlarına makine diliyle anlatan kod. Zengin sonuçların ve yapay zekâ özetlerinin kapısını açar.
Search Generative Experience
Google’ın arama sonuçlarına üretken yapay zekâ yanıtlarını eklediği deneyimin ilk adı; bugün AI Overviews olarak sürüyor.
SERP
Search Engine Results Page; arama yaptıktan sonra karşınıza çıkan sonuç sayfası. Reklamlar, organik sonuçlar, haritalar ve öne çıkan snippet’ler burada yer alır.
Site Haritası (Sitemap)
Sitedeki önemli sayfaların listesini arama motorlarına sunan XML dosyası. Yeni ve güncellenen sayfaların daha hızlı keşfedilmesine yardımcı olur.
Şema Doğrulama
Yapısal verinin hatasız olduğunun Google’ın Zengin Sonuç Testi ya da Schema Doğrulayıcı ile kontrol edilmesi.
Tarama Bütçesi (Crawl Budget)
Arama motorunun belirli bir sürede sitenizde taradığı sayfa sayısı. Büyük sitelerde gereksiz sayfaları azaltmak bu bütçeyi önemli sayfalara yönlendirir.
Teknik SEO
Sitenin taranabilirliği, hızı, güvenliği, mobil uyumu ve yapısal verisi gibi altyapı konularını kapsayan SEO alanı.
Thin Content (Zayıf İçerik)
Kullanıcıya gerçek değer katmayan, çok kısa ya da kopya sayfalar. Sitenin genel kalite algısını düşürür.
Topical Authority (Konu Otoritesi)
Bir sitenin belirli bir konuda kapsamlı ve güvenilir kaynak olarak kabul edilmesi. Konuyu tüm alt başlıklarıyla ele alan içerik planıyla kazanılır.
URL Yapısı
Sayfa adreslerinin kısa, okunabilir ve konuyu anlatacak biçimde kurgulanması. Örneğin “/seo-sozlugu/” yerine “/?p=3900” kullanmamak.
UTM Parametreleri
Bağlantıların sonuna eklenen ve trafiğin hangi kampanya, kaynak ve mecradan geldiğini ölçmeyi sağlayan etiketler.
Yapay Zekâ Araması (AI Search)
Kullanıcının sorusuna bağlantı listesi yerine yapay zekâ ile oluşturulmuş doğrudan yanıt veren arama deneyimi. GEO çalışmaları bu alanda görünürlük için yapılır.
Yerel SEO
İşletmenin belirli bir şehir ya da bölgedeki aramalarda ve Google Haritalar’da öne çıkması için yapılan çalışmalar; Google İşletme Profili bunun merkezindedir.
YMYL (Your Money or Your Life)
Sağlık, finans ve güvenlik gibi insanların hayatını etkileyen konular. Google bu içeriklerde çok daha yüksek kalite ve güven bekler.
Yorum Yönetimi
Google ve diğer platformlardaki müşteri yorumlarının toplanması ve yanıtlanması. Puan ve yanıt hızı yerel sıralamayı etkiler.
Yönlendirme (301 / 302)
Bir adrese gelen ziyaretçiyi ve arama motorunu başka bir adrese aktarma. 301 kalıcı taşımalarda kullanılır ve sayfanın gücünü yeni adrese aktarır.
Zengin Sonuçlar (Rich Results)
Yıldız puanı, fiyat, SSS ya da etkinlik tarihi gibi ek bilgilerle zenginleştirilmiş arama sonucu. Yapısal veriyle elde edilir ve tıklama oranını artırır.
Zero-Click Arama
Kullanıcının cevabı doğrudan arama sonucunda bulup hiçbir siteye tıklamadan ayrıldığı arama. Görünürlük ve marka bilinirliği bu yüzden tıklama kadar önemlidir.
- Uzmanına Sorun
Terimleri Bilmek Yetmez, Uygulamak Gerekir
SEO ve GEO stratejinizi ekibimizle birlikte kuralım; sitenizin bugün nerede durduğunu ücretsiz analizle görün.
